ψάρι (το)

Ορισμός

Έμβιος, σπονδυλωτός οργανισμός που ζει μέσα στο νερό, αναπνέει με βράχγια και, συνήθως, καλύπτεται με λέπια.

Το ψάρι κολυμπά με την βοήθεια της ουράς, στρίβει με τα πλαϊνά πτερύγια, είναι σαρκοφάγο ή και παμφάγο και δεν επικοινωνεί με ήχους (εκτός μικρών εξαιρέσεων). Υπάρχουν περίπου 30.000 είδη ψαριών.

Το ψάρι αποτελεί εξαιρετική πηγή πρωτεΐνης (πολυακόρεστα λιπαρά) και είναι πλούσιο σε μέταλλα και θρεπτικά στοιχεία όπως φώσφορο, μαγνήσιο, σίδηρο, ιώδιο, σελήνιο και βιταμίνες όπως βιταμίνη Β-12 και βιταμίνη Α (ρετινόλη) καθώς και πηγή των πολύτιμων ω-3 λιπαρών οξέων. Και αν η παράθεση θρεπτικών συστατικών δεν σημαίνει κάτι, να αναφέρω ενδεικτικά ότι η διατροφή πλούσια σε ψάρι (2 μερίδες ψαριού την εβδομάδα) προστατεύει το καρδιαγγειακό σύστημα (κατεβάζοντας τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων) και τα μάτια (από την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας) και ενισχύει το ανοσοποιητικό (με την αντιφλεγμονώδη δράση).

Ποικιλίες Ψαριών

Ανάλογα με το κριτήριο, τα ψάρια διακρίνονται στις εξής κατηγορίες:

  • με κριτήριο την γεωγραφική τους καταγωγή διακρίνονται σε ψάρια ωκεανών, ψάρια θαλασσών και ψάρια λιμνών ή ποταμών.
  • με βάση τη λιπαρότητα, υπάρχουν εκείνα με την ελάχιστη όπως το μπαρμπούνι και το σαλάχι, μεσαία όπως η πέστροφα και η ρέγγα και με μεγάλη λιπαρότητα ο τόνος, ο σολομός και ακόμα μεγαλύτερη η μουρούνα και πάνω από όλα το χέλι.
  • με γνώμονα το μέγεθος, τα διακρίνουμε στα μεγάλα που προτιμώνται σε φέτες (π.χ. σολομός, βακαλάος), στα μεσαία που τεμαχίζονται στο πιάτο (π.χ. τσιπούρα, λαβράκι) και τέλος στα μικρά που γίνονται μια μπουκιά (π.χ. σαρδέλα, αθερίνα).

Φρέσκο vs. Μπαγιάτικο Ψάρι

ΦΡΕΣΚΟ ΜΠΑΓΙΑΤΙΚΟ
Μάτιαλαμπερά, γυαλίζουνθολά, έχουν γκρι χρώμα
Δέρμαγυαλιστερό, χωρίς βλέννααποτυχία στο τεστ πίεσης*
Βράγχιαέντονο κόκκινο χρώμαάτονο κόκκινο και οσμή
Λέπιαυγρά, κολλημένα στο δέρμα, ασημίθολά και ξερά
Κοιλιάκυλινδρικήαλλοιώσεις, “βυθίζεται”
Οσμήόχι άοσμο, οσμή σαν τα φύκιαδυσάρεστη, έντονη

Το μάτι, αλάνθαστο όργανο για την πιστοποίηση της φρεσκάδας του ψαριού, έχει την ικανότητα να βλέπει σε άνοιγμα περίπου 180°, κάτι που κάνει πιο εύκολο τον “περίπατο” στις αχανείς θάλασσες, στις ημίφωτες δέσμες των φυκιών και στους κοραλλιογενείς υφάλους.

Fish eye ονομάζεται ο ειδικός παραμορφωτικός φακός που μιμείται τις ιδιότητες του ματιού του ψαριού. Έχει εφαρμογές στον κινηματογράφο αλλά και στην καθημερινότητά μας, στο γνωστό ματάκι της εξώπορτας, το οποίο επιτρέπει μία πιο ευρεία άποψη του πεδίου πίσω από την πόρτα.

Τρόποι Παρασκευής

Οι τρόποι μαγειρέματος ποικίλλουν ανάλογα με το σκεύος που χρησιμοποιείται:

  • η σχάρα, με λίγο εκλεκτό ελαιόλαδο, που αναδεικνύει τη νοστιμιά του φρέσκου ψαριού
  • το τηγάνι που απαιτεί μαεστρία
  • ο φούρνος που δίνει περιθώριο για σύνθετες ιδέες
  • η κατσαρόλα που είναι κυρίως για την παραγωγή σούπας
  • στον ατμό ή poché ή à la nage

Τα τελευταία χρόνια, κάποια εστιατόρια ρωτούν, κατά τα πρότυπα του κρέατος, “πώς προτιμάτε να ψηθεί το ψάρι σας;

Παροιμίες & Ιδιωματισμοί

Κι επειδή ψάρι δεν είναι μόνο έμβιος οργανισμός, αλλά και ουσιαστικό ουδέτερου γένους, ακολουθούν μερικές χαρακτηριστικές φράσεις.

Το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό, εννοώντας ότι επικρατεί το δίκαιο του πιο δυνατού.

Φάτε μάτια ψάρια και κοιλιά περίδρομο, λέγεται για αυτούς που απολαμβάνουν κάτι μόνο με το βλέμμα.

Άσπρο στο πουγκί, ψάρια στο βουνί σημαίνει πως με τα χρήματα όλα είναι δυνατά, ακόμα και τα πιο αφύσικα.

Νιώθω σαν το ψάρι έξω από το νερό (ή σαν το ψάρι στη στεριά), το οποίο χρησιμοποιείται όταν κάποιος νιώθει αμηχανία στο περιβάλλον που βρίσκεται.

Τρέμει σαν το ψάρι, είναι μία παρομοίωση που περιγράφει κάποιον που είτε φοβάται είτε κρυώνει πολύ.

Πιθανώς από την εικόνα του ψαριού που πιάνεται στο αγκίστρι, προκύπτει και η χρήση του όρου για να περιγράψει τον εύπιστο, αφελή άνθρωπο, π.χ. “Να’σαι από κοντά του να τον συμβουλεύεις, γιατί είναι ψάρι ο μικρός και θα τον ξεγελάσουν.

Έλα εδώ, ρε ψάρι, γιατί δεν χαιρετάς τον ανώτερό σου;” μπορεί να ακουστεί σε ένα στρατόπεδο καθώς στη γλώσσα του στρατού έτσι αποκαλείται ο νεοσύλλεκτος.

Το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι, αναφέρεται στη διαφθορά που ξεκινάει από τα υψηλά ιστάμενα πρόσωπα, από τους ηγέτες.

Λέμε ότι κάποιος μου’χει ψήσει το ψάρι στα χείλη, θέλοντας να δείξουμε με εμφατικό τρόπο πόσο πολύ μας έχει ταλαιπωρήσει.

Από τις φράσεις για την λέξη “ψάρι”, η αγαπημένη μου είναι αν δεν βρέξεις πόδια (ή κώλο), ψάρι δεν πιάνεις, που σημαίνει πως χωρίς κόπο και προσπάθεια δεν μπορείς να αποκτήσεις ποτέ κάτι καλό.

Αγαπημένο απόσπασμα βιβλίου

Μπήκε στο ποτάμι μέχρι τα γόνατα, ακίνητος και σιωπηλός, μέχρι που τα ψάρια ξέχασαν την παρουσία του κι άρχισαν να τον τριγυρίζουν. Όταν είδε ένα θήραμα κοντά στο όπλο του, το τρύπησε με την κοντή του λόγχη και παρέδωσε στη Νάντια ένα ωραίο ασημένιο ψάρι που κουνούσε ακόμα την ουρά του.
“Πώς το κάνει αυτό τόσο εύκολα;” θέλησε να μάθει ο Άλεξ, ταπεινωμένος από τις προηγούμενες αποτυχίες του.
Ζητάει την άδεια από το ψάρι, του εξηγεί ότι πρέπει να το σκοτώσει από ανάγκη κι ύστερα του εκφράζει τις ευχαριστίες του επειδή προσφέρει τη ζωή του για να ζήσουμε εμείς“, διευκρίνισε η κοπέλα.
Ο Αλεξάντερ σκέφτηκε πως στην αρχή του ταξιδιού θα είχε γελάσει μ’αυτή την ιδέα, αλλά τώρα άκουγε με προσοχή όσα του έλεγε η φίλη του.
Το ψάρι καταλαβαίνει, επειδή κι αυτό έχει φάει ήδη άλλα και τώρα είναι η σειρά του να φαγωθεί. Έτσι είναι τα πράγματα”, πρόσθεσε η Νάντια.

Ιζαμπελ Αλιέντε, Η Πόλη των Θηρίων (2002)

Και για το τέλος, ίσως το πιο διάσημο ψάρι, ο Nemo!

*To τεστ της πίεσης απαιτεί να πιέσετε τη σάρκα του ψαριού.
Αν επανέλθει αμέσως στην αρχική της θέση, είναι φρέσκο. 

To drill or not to drill (for gold)

Image

Paraphrasing Shakespeare’s hero Hamlet, modern day Greeks face a similar dilemma; whether to exploit the natural reserve of gold in Chalkidiki peninsula or not. Recent arrests of locals suggest there is a substantial number of people opposing any drilling in the area of Skouries. And almost every one who watches the clashes of local residents with the police is bewildered by what is really going ‘up there’ in Chalkidiki, as it is located at the northern part of Greece. Really, why would any citizen in their right mind object to a mining project which would only bring recession-hit Greece one step closer to the long-awaited growth?

This controversial topic of gold mining in Chalkidiki has divided the greek public opinion.  Stratoudakis, CEO of Hellas Gold, the greek branch of Canadian Eldorado Gold, the main investor, says: “The country and the government seek capital. The total investment of the company in Greece will exceed one billion dollar in the next five years and that will increase exports of mining products.”  He continues to emphasize that “the mining reserve in Skouries is rich and the drilling will produce not only gold, but also copper, lead, silver and zinc.”

Despite the approval of the mining company’s technical study and the governmental green light, the local residents took the matter to the streets as well as to justice. Eight local residents’ associations appealed against the 2011 decision that allowed Hellas Gold to go ahead with the drilling, but the Council of State upheld the ministerial decision as ekathimerini.com reports.

Since it is common knowledge that Greece desperately seeks investment and the Eldorado Gold will bring in cash for the greek state, then why all this fuss and unrest? It was just last Sunday, on Mother’s Day, when female protesters were attacked by tear gas released by the police. As it becomes evident, the profile of the protester against the drilling of gold in Skouries does not fit the typical protester. So why would family people, homemakers, subject themselves to being arrested if the investment project will secure jobs for their children -1,500 to 1,600 positions as estimated by the company-  and help fund the country’s budget deficit?

As it is clearly stated at the company’s site eldoradogold.com, the Skouries gold-copper project has an expected mine life of 27 years. However, the forest of Skouries, in the middle of which the company wants to establish an open-pit mine, has existed for centuries. “Those trees date back to the era of Alexander the Great. Skouries is an ancient and protected wood, with environmental impact for both Greeks and Europeans,” said Theocharis Zagas, president of the Hellenic Forestry Society, as quoted in Exandas film documentary on the subject.

On top of eliminating some of the ancient fauna of the country, there is a voiced concern from environmental organisations for polluting the main freshwater source for sixteen villages in the region. Not to mention that the nature of the mine is expected to also pollute the air, as it has been calculated by the company that the open pit will generate 3,000 tons of toxic dust per hour.

In an ironic twist of events, Environment Ministry has recently announced that 3,9 million euros have been allocated for the operation of forest services and forest stations. This is how the government plans to help protect forests from fire. What about deforestation and pollution? What really stands between the mining company and implementation of their plans for drilling gold is the active involvement of local people. Residents of the area oppose to drilling as they do not want to undermine (no pun intended) the quality of their lives and jeopardise the future of their children, according to the Hellenic Mining Watch.

The social unrest in the area takes a whole new perspective when taken into consideration the possible damage on the environment that this investment may have. Therefore, the question should be whether the benefits in money outweigh the environmental toll caused by gold mining in Skouries. What kind of investment do we want? A short-sighted or a far-sighted one? What is best for now or what is best for next generations? If I was to answer this dilemma, reaching for gold (and other minerals) should be the very last resort when all other options for attracting investment have failed. Have they?