Τι πραγματικά γνωρίζεις για τον Έμπολα;

i am liberianΕντάξει, μπορεί να γνωρίζω ότι ο Έμπολα δεν είναι χώρα, όπως καταγράφηκε σε ένα tweet (!), αλλά είναι τόσο πολλές και τόσο μπερδεμένες οι πληροφορίες που κυκλοφορούν που τελικά συμβάλλουν περισσότερο στον πανικό παρά στην ενημέρωση.

Ψάχνοντας τις απαντήσεις στις απορίες μου, άρχισε να αποκρυσταλλώνεται η εικόνα. Θέλοντας να μοιραστώ τι έμαθα, δημιούργησα το παρακάτω quiz, γιατί δεν υπάρχει πιο διασκεδαστικός και αποτελεσματικός τρόπος εκμάθησης! (Στο τέλος του κουίζ, ακολουθεί το κείμενο με τις απαντήσεις)

1. Τι είναι ο Έμπολα;

α. ιός

β. ασθένεια

γ. σεξουαλικό μεταδιδόμενο νόσημα

2. Πώς μεταδίδεται;

α. με τον αέρα

β. με τα σωματικά υγρά

γ. με το φτέρνισμα

3. Ποια είναι τα συμπτώματα;

α. υψηλός πυρετός,πονοκέφαλος, μυικοί πόνοι

β. ναυτία, εμετός, διάρροιαimagesshokotan-hazmat-1

γ. όλα τα παραπάνω

4. Πώς μπορώ να προστατευθώ;

α. φορώντας hazardous material στολή (βλ. διπλανή εικόνα)

β. μένοντας σπίτι

γ. καταφεύγοντας σε ιατρική βοήθεια αν εμφανίσω συμπτώματα

δ. κάνοντας εμβόλιο

Τι είναι ο Έμπολα;

Είναι ένας ιός, υπεύθυνος για το ιογενές σύνδρομο αιμορραγικού πυρετού, δηλαδή την ασθένεια του Έμπολα. Οποιοδήποτε από τα τέσσερα γνωστά στελέχη του ιού του γένους ebolavirus (Zaire, Sudan, Taï Forest, and Bundibugyo) μπορεί να προσβάλλει τον άνθρωπο. Ο πέμπτος γνωστός ιός (Reston) προσβάλλει μόνο πιθήκους.

Πώς μεταδίδεται η νόσος;

Mε την άμεση επαφή με τα σωματικά υγρά (αίμα, σάλιο, ιδρώτας, ούρα, κόπρανα, σπέρμα). Αν και μπορεί να μεταδοθεί και μέσω σπέρματος – ο ιός μπορεί να “ζήσει” στο σπέρμα μέχρι 82 μέρες- δεν είναι σεξουαλικό μεταδιδόμενο νόσημα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) o ιός Έμπολα εισχωρεί στον οργανισμό μας μέσω του στόματος, της μύτης, των ματιών και του δέρματος εφόσον υπάρχει πληγή.

Δεν έχει καταγραφεί περίπτωση μετάδοσης μέσω αέρα, επομένως το να βρίσκεσαι στον ίδιο χώρο (π.χ. αεροπλάνο ή μετρό) με κάποιον ασθενή δεν είναι αρκετό για να κολλήσεις. Αν όμως φροντίζεις έναν ασθενή, όπως κάνει μία νοσοκόμα, χωρίς τα απαραίτητα μέτρα προφύλαξης (γάντια, ιατρικές μάσκες και απολύμανση χεριών) αυτομάτως μπαίνεις στην ομάδα “υψηλού κινδύνου”.

Το φτέρνισμα -όπου εκτοξεύονται σταγόνες σάλιου- έχει σχεδόν μηδαμινές πιθανότητες να μεταδώσει τον ιό καθώς δεν επιβιώνει στον αέρα. Θα πρέπει τα σταγονίδια από το φτέρνισμα ή τον βήχα ενός ασθενή με Έμπολα να έρθουν σε άμεση επαφή με τα μάτια, το στόμα ή τη μύτη σου. Ωστόσο, επειδή το φτέρνισμα δεν μεταφέρει τον ιό του Έμπολα, δεν σημαίνει ότι δεν συμβάλλει στην μετάδοση άλλων ιών. Και επειδή έχουμε μπει στο φθινόπωρο, εποχή ιώσεων, καλό είναι αν δεν έχουμε χαρτομάντηλο, να φτερνιζόμαστε στον αγκώνα μας.

ebolablock-poster08Η νόσος έχει χρόνο επώασης που φθάνει μέχρι και τρεις εβδομάδες (από 2 – 21 ημέρες σύμφωνα με τον Π.Ο.Υ.). Με την φράση χρόνο επώασης οι γιατροί εννοούν το διάστημα από τη στιγμή που ο ιός θα έρθει σε επαφή με το σώμα μας μέχρι την στιγμή που θα εμφανιστεί η νόσος. Ο φορέας του Έμπολα μπορεί και να μην νοσήσει ποτέ. Και τότε δεν θα μπορέσει και να μεταδώσει τον ιό. Σε αντίθεση με τις άλλες λοιμώξεις, ο φορέας δεν είναι μολυσματικός. Στην περίπτωση του Έμπολα η μετάδοση του ιού γίνεται μόνο αφού κάποιος νοσήσει. Μία ακόμα σημαντική διαφορά με τις άλλες ασθένειες είναι ότι ο ιός Έμπολα εξακολουθεί να μεταδίδεται και όταν ο ασθενής έχει πεθάνει.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Η σωστή απάντηση είναι ‘όλα τα παραπάνω’. Ξαφνικός υψηλός πυρετός, εξάντληση, μυικοί πόνοι, πονοκέφαλος, απώλεια όρεξης, ναυτία, διάρροια, έμετος είναι τα συμπτώματα που εμφανίζει η νόσος. Επειδή όμως αυτά δεν είναι αποκλειστικά συμπτώματα της νόσου του Έμπολα (EVD), επιβάλλεται να γίνει διάγνωση για να εξαιρεθούν άλλες ασθένειες με παρόμοια συμπτώματα. Επίσης, εμφανίζει και αιμορραγικές εκδηλώσεις για αυτό και τα κόκκινα μάτια όσων νοσούν. Σε προχωρημένο στάδιο υπάρχουν και εσωτερικές αιμορραγίες οργάνων καθώς και μειωμένη λειτουργία του συκωτιού και των νεφρών.ebola

Πώς μπορώ να προστατευτώ; Υπάρχει θεραπεία;

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ο κίνδυνος μόλυνσης από τον ιό είναι πάρα πολύ μικρός. Ακριβώς επειδή προυποθέτει φυσική επαφή με τα σωματικά υγρά του ασθενή με τον ιό Έμπολα.

Για να προστατευτούμε από την μετάδοση του ιού δεν χρειάζεται να κυκλοφορούμε με αυτές τις “αστείες” στολές. Αυτές τις φοράνε όσοι χρειάζονται να απολυμάνουν έναν μολυσμένο χώρο (π.χ. την οικία του ασθενή) ή έρχονται σε επαφή με το βιολογικό υλικό ενός ασθενή με Έμπολα.

Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος προστασίας είναι η έγκαιρη διάγνωση. Όσο πιο νωρίς εντοπιστούν και αντιμετωπιστούν τα συμπτώματα, τόσο μεγαλύτερες είναι και οι πιθανότητες θεραπείας. Όπως συνέβη και στη νοσοκόμα Νίνα Φαμ από το Τέξας των ΗΠΑ αλλά και άλλων ασθενών που ανάρρωσαν πλήρως.

Το να μείνει κάποιος στο σπίτι, εκτός του ότι είναι αντικειμενικά δύσκολο λόγω υποχρεώσεων, δεν είναι απαραίτητο. Γιατί όπως είπαμε ο ασθενής είναι μεταδοτικός και όχι ο φορέας του ιού. Για αυτό η απομόνωση επιβάλλεται μόνο στην περίπτωση που κάποιος νοσήσει.

Η δυνατότητα προληπτικού εμβολιασμού δεν υπάρχει. Εδώ δεν υπάρχει εμβόλιο θεραπευτικό! Τουλάχιστον όχι ακόμη. Προς αυτή την κατεύθυνση κινείται ο Π.Ο.Υ. που επίσπευσε τις δοκιμές δύο πειραματικών εμβολίων από γνωστές φαρμακευτικές εταιρείες. Ωστόσο μέχρι να πάρουν τα εμβόλια την έγκριση και να αρχίσουν να σώζουν ζωές έχουν πολύ δρόμο ακόμα.

Προς το παρόν η θεραπεία για την νόσο είναι συμπτωματική, δηλαδή αντιμετωπίζονται τα συμπτώματα με την χορήγηση υγρών καθώς και ενός διαλύματος νερού με ζάχαρη και αλάτι για την αντιμετώπιση της αφυδάτωσης. Για τον πυρετό ή τους πόνους δεν χορηγούνται ασπιρίνη ή παυσίπονα για το φόβο των αιμορραγιών.

Είναι ειρωνικό αν σκεφτεί κανείς ότι αν και η ασθένεια υπάρχει από το 1976 -τότε σημειώθηκε και το πρώτο κρούσμα από τον ιό Έμπολα στο Ζαίρ (τώρα ονομάζεται Λαική Δημοκρατία του Κονγκό) και ήδη από τον Μάρτιο του 2014 έχουν πεθάνει χιλιάδες άνθρωποι σε έξι χώρες της Αφρικής-  μόλις πρόσφατα απασχόλησε τη Δύση. Ίσως επειδή ξεπέρασε τα γεωγραφικά όρια της Αφρικής, όπου πιστεύεται ότι πρωτομεταδόθηκε από τις νυχτερίδες (συγκεκριμένα τις fruit bats, τις νυχτερίδες που τρώνε φρούτα), και άγγιξε τα χαρακτηριστικά της πανδημίας.

Τι λέμε όμως πανδημία; (Επιδημία vs. Πανδημία)

Με τον όρο επιδημία εννοούμε την έξαρση κάθε μολυσματικής ασθένειας που έχει προσβάλλει τον πληθυσμό ενός συγκεκριμένου γεωγραφικού χώρου (π.χ. μιας χώρας) σε δεδομένη χρονική περίοδο, σε κλίμακα όμως μεγαλύτερη του αναμενόμενου.

Αν η μολυσματική ασθένεια έχει εξαπλωθεί εκτός των γεωγραφικών ορίων μιας χώρας, όπως συμβαίνει και με την νόσο του ιού Έμπολα, τότε μιλάμε για πανδημία.

Και ναι, είναι πανδημία, αλλά αυτός δεν θα έπρεπε να είναι λόγος πανικού για τους κατοίκους των αναπτυγμένων χωρών της Δύσης. Γιατί πολύ απλά και το χειρότερο σύστημα περίθαλψης μίας δυτικής χώρας είναι σαφέστατα σε καλύτερη κατάσταση από αυτά των αναπτυσσόμενων χωρών.

Όταν ο Οργανισμός για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη (OECD) ορίζει πως για ένα λειτουργικό σύστημα υγιειονομικής περίθαλψης πρέπει κατά μέσο όρο να υπάρχουν 320 γιατροί για 100.000 κατοίκους, τι να κάνουν οι 2,2 γιατροί για τον αντίστοιχο πληθυσμό στη Σιέρρα Λεόνε; Έχοντας επιπλέον να αντιμετωπίσουν τις τρομακτικές ελλείψεις σε φάρμακα και σε ιατροφαρμακευτικό εξοπλισμό, μπορούμε να καταλάβουμε γιατί ήταν ακατόρθωτο για τους γιατρούς στις αφρικανικές χώρες να περιορίσουν τον ιό πριν αγγίξει τα όρια πανδημίας.

Τέλος, με δεδομένο ότι ένας άνθρωπος δεν είναι μεταδοτικός μέχρι να νοσήσει, καλό θα είναι να είμαστε πιο ψύχραιμοι με εκείνους που θεωρούμε ότι έχουν εκτεθεί στον ιό είτε λόγω καταγωγής είτε λόγω επαγγέλματος. Γιατί όπως λέει και η κοπέλα της αρχικής φωτό “Είμαι ένα κορίτσι από τη Λιβερία και όχι ένας ιός“.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s